24. Przegląd Sztuki SURVIVAL | 24th SURVIVAL Art Review

O wystawie

Wspólnota wyobrażeń pozwala nam funkcjonować jako społeczeństwo — opieramy się na współdzielonych znaczeniach i definicjach, które umożliwiają komunikację oraz wzajemne rozumienie. Jednocześnie, jak wskazuje m.in. Giorgio Agamben, czy teoria René Girard, proces tworzenia wspólnoty często opiera się na mechanizmie wykluczenia. Figura "kozła ofiarnego" — wyznaczonego i odrzuconego "innego" — staje się fundamentem integracji grupy poprzez opozycję.

Wystawa "Klinika wspólnych wyobrażeń" podejmuje ten mechanizm jako centralny temat, przyglądając się temu, jak stygmatyzacja i wykluczenie kształtują relacje społeczne oraz nasze sposoby postrzegania innych. Poprzez negację i odrzucenie części rzeczywistości budujemy poczucie przynależności — ale też utrwalamy struktury przemocy symbolicznej i społecznej.

Prezentowane prace koncentrują się na doświadczeniach dyskryminacji wynikających z konkretnych cech — psychicznych, fizycznych czy tożsamościowych. Punktem wyjścia dla projektu były warsztaty z dziećmi i młodzieżą oparte na baśni "Dzikie łabędzie" Hans Christian Andersen, która posłużyła jako narzędzie do analizy mechanizmów wykluczenia obecnych w narracjach kulturowych.

Istotnym wątkiem wystawy jest krytyczne przyjrzenie się baśniowym toposom. Choć postrzegane jako niewinne, od pokoleń kształtują one wyobrażenia o normie i inności, często utrwalając uproszczone, a nawet krzywdzące schematy. Internalizowane od dzieciństwa, mogą przekładać się na realne postawy społeczne i reprodukować mechanizmy dyskryminacji.

Reinterpretując klasyczne opowieści, wystawa ujawnia powiązania między narracjami kulturowymi a doświadczeniem wykluczenia, presji grupy i stygmatyzacji. Zjawiska te znajdują swoje odpowiedniki m.in. w przemocy rówieśniczej — takiej jak izolowanie, upokarzanie czy zastraszanie — pokazując, że mechanizmy budowania wspólnoty poprzez wykluczenie działają już od najwcześniejszych etapów życia społecznego.

Wystawę "Klinika wspólnych wyobrażeń" nadzoruje kuratorski duet: Magdalena Basak i Michał Bieniek.

Osoby artystyczne: Karolina Balcer, Ewa Dąbkowska, Małgorzata Mycek, Joanna Pawlik, Iza Rutkowska, Anastasia Rydlevskaya, Kuba Stępień, Agnieszka Wolny-Hamkało

Projekt dofinansowano w ramach programu Funduszy Europejskich dla Dolnego Śląska 2021-2027 współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus